Intro

Steen markeert de grens van de gemeente Santiago

Steen markeert de grens van de gemeente Santiago

Deze site bevat informatie voor allen die met het idee spelen ‘eens’ vanuit Nederland of Vlaanderen naar Santiago de Compostela te fietsen, alleen of in gezelschap.
Inhoudelijk is deze site grotendeels identiek aan de site http://perfietsnaarsantiago.wordpress.com/, maar de vormgeving is anders. Waar de ene site het model ‘vraag en antwoord’ hanteert, ordent de site die u nu bezoekt de informatie naar onderwerp; elk onderwerp heeft een eigen tabblad. Aan u de keuze welke ordening u het meest toegankelijk vindt.
Omdat er zoveel informatie over de fietstocht naar Santiago de Compostela beschikbaar is, kan overvloed schaden. Voor wie genoeg heeft aan minder informatie is de site http://naarsantiagoperfiets.wordpress.com/ wellicht geschikter. Wilt u reageren op een van deze sites, mail me op sanxacobeo@hotmail.nl

Lessines (Belgie), Buen Camino

Basis voor de tekst op deze sites zijn mijn persoonlijke ervaringen, opgedaan in 2008, 2009, 2011 en 2012, aangevuld met de vele publicaties op het internet en reacties van bezoekers van deze site. Van mijn fietstochten in 2008 en 2011 staan op Youtube twee korte (11:34 minuten) video’s. Natuurlijk veel te kort om ‘alles’ te laten zien. Maar ze geven wel een goede eerste indruk van deze fietstochten omdat veel materiaal al fietsend is gemaakt. Klik hier voor de video uit 2008 en hier voor de video uit 2011. De fietstocht naar Santiago de Compostela wordt vaak als een uitzonderlijke prestatie gezien. Fietsers die de eindstreep hebben gehaald (voor veel stuurlui op de wal nog steeds het belangrijkste van de hele tocht) worden uitbundig geprezen en toegejuicht. Prima. Maar laat dit niet verhullen dat íedereen naar Santiago kan fietsen. Een paar uitzonderingen daargelaten. Ervaar ’t zelf!
Degenen die meer willen weten over de geschiedenis van de camino kunnen kijken op deze site of deze pdf downloaden: camino-geschiedenis-en-achtergronden.

De download camino-geschiedenis-en-achtergronden of deze site is interessant voor hen die meer willen weten over het hoe en waarom van de bedevaart.
Een Engelstalige tekst over de geschiedenis van deze bedevaart staat op http://www.via-compostela.com/en/history-pilgrimage.  Een vertaling van deze tekst is als bijlage aan hiervoor genoemde download toegevoegd.
Onderstaande tekst is gebaseerd op mijn fietstochten naar Santiago de Compostela in 2008 en 2011, gecombineerd met hetgeen ik las op diverse sites, o.a. blogs van andere fietsers. Zie ook de paragraaf ‘verantwoording’ helemaal onderaan deze site.
Bij het lezen van deze site moet u zich realiseren dat de tekst is gebaseerd op N=1, statistisch jargon voor één waarneming en het feit dat mijn ervaringen inmiddels wat gedateerd beginnen te worden. Desondanks ontvang ik meestal positieve reacties, maar in 2019 stuurde CaminoFrans me een bericht dat hij ‘na lezen van het allus helaas moet koncludeeren dat er veel onzin in staat!’ U bent gewaarschuwd.
Een video uit 2016 van Rogier Klappe die de camino fietste staat hier. Het beeld dat hij laat zien klopt exact; het komt geheel overeen met mijn ervaringen. Het is een en al genieten, tenzij u enorme pech hebt met ’t weer en/of uw fiets.
Tenslotte, het kan zijn dat u reclame ziet op deze site. Die reclame is niet mijn idee. Het hangt samen met het feit dat deze site is gemaakt met de gratis versie van het webpaginatool WordPress én met (de instellingen van) de browser die u gebruikt. Een groot aantal foto’s (de nieuwste gratis versie van WordPress ondersteunt dit niet meer) op deze site is met een dubbelklik in een apart venster (vaak vergroot) te zien.

Santiago de Compostela actueel

Restauratie kathedraal in Santiago de Compostela

sint-jacob-gerestaureerd-1Al enkele jaren wordt er gewerkt aan de algehele restauratie van de kathedraal van Sint Jacob. De bedoeling is dat het project af is in het eerstkomend Heilig Jaar, 2021. Men is goed op weg en de resultaten beginnen zichtbaar te worden. Maar het project is nog niet af en dat zult u merken als u de kerk bezoekt. Er staan binnen en buiten steigers en niet alles is goed te zien. Wat al wel te zien is is onder andere de gerestaureerde Pórtico de la Gloria, de grote (glorieuze) toegang tot de kerk, waar Sint Jacob u verwelkomt. Het beeld staat hoog op een pilaar waarop de Boom van Jesse is afgebeeld. In vroeger tijden was het de gewoonte om met ’t hoofd tegen de onderkant van deze pilaar te ‘botsen’ als eerbetoon aan Sint Jacob. Dat kan al een tijdje niet meer. Ik weet niet welke alternatieven voor de ritueel zijn ontwikkeld. Die zullen er vast wel zijn; vrome pelgrims zijn vindingrijk. Maar belangrijker is dat het beeld van Sint Jacob nu is gerestaureerd.

Bovenstaande foto is afkomstig van de site van National Geographic, waar u nog veel meer foto’s van de gerestaureerde toegangspoort (uit juli 2018) kunt vinden. Meteen valt op dat de beelden gekleurd zijn. Vóór de restauratie waren de beelden vrijwel egaal grijs, te zien op de foto rechts. U ziet dan ook meteen hoe hoog het beeld staat. Een hekwerkje schermt de onderkant van de pilaar af. De bron van onderstaande foto is www.sobredos.com.

kerk-santiago-restauratie-2018-1-2Op deze foto zijn de resultaten zichtbaar van de restauratie van de buitenkant van de kerk, met name de facade die vanaf het plein vóór de kerk te zien is.
Deze facade was tot voor kort vies en hier en daar bijna zwart. Ook groeide er onkruid op de voorkant van de kerk. Na de restauratie krijgt de kerk een wat beige kleur. Het ogenschijnlijk piepkleine beeldje boven in het torentje tussen de twee grote klokkentorens is het beeld van Sint Jacob.
Als gevolg van de restauratiewerkzaamheden binnen in de kerk is in 2019 de dagelijkse pelgrimsmis (12:00 uur) verplaatst naar de Iglesia de San Francisco. Het spektakel met het beroemde door de kerk zwierende wierookvat zult u moeten missen.

Nieuwe versie pelgrimspaspoort
Om de makers van zogenoemde ‘universele’ pelgrimspassen wind uit de zeilen te nemen en om ook een halt toe te roepen aan knutselaars die met een zelf gemaakt pelgrimspaspoort aan de bedevaart beginnen, heeft het pelgrimsbureau haar regels ter zake het pelgrimspaspoort aangescherpt. Evenals de controle op de naleving ervan.
De belangrijkste regel waar het hier om gaat is dat alleen door het pelgrimsbureau erkende instellingen een geldig pelgrimspaspoort mogen uitgeven. Aan de (nieuwe) lijst met erkende instellingen (mondiale cofradías en asociaciones) wordt al een hele tijd gewerkt; Nederland is nog niet aan de beurt geweest. Maar zeker is dat het Genootschap van Sint Jacob een erkende instelling is.
Omdat ook de regels betreffende het uiterlijk van het pelgrimpaspoort zijn aangepast, voldoet de ‘oude druk’ die het Genootschap uitgeeft niet aan de nieuwe voorschriften. Sinds september 2017 wordt door het Genootschap een nieuwe versie uitgegeven. De oude versie voldoet nog wel mits er een sticker in is geplaatst waardoor de oude versie wordt geupgrade conform de nieuwe regels.
De Notitie Kapittel bevat een (spaanstalige) toelichting op het besluit een nieuwe editie van het pelgrimspaspoort uit te geven. Het Nederlandse Genootschap heeft de nieuwe regelgeving aangegrepen om nog meer veranderingen door te voeren:

  • de afbeelding van Jacobus de Meerdere is naar de voorkant verhuisd.
  • het adres van de Huiskamer van de Lage Landen wordt vermeld.
  • de spelregels betreffende de pas staan afgedrukt.
  • er staat een kaartje in (ipv een schema) van de routes door Spanje.

Credential uitgave 2017Als u geen lid wilt worden van het Genootschap en tóch met een pelgrimspaspoort op zak vanuit huis wilt vertrekken, dan kunt u er een bestellen op de site CaminoComfort. De site wordt gerund door twee dames die zich op de wandelaar naar Santiago richten. Ze claimen dat ze de paspoorten rechtstreeks inkopen bij het pelgrimsbureau in Santiago en dat u zich -dus- geen zorgen hoeft te maken of het wel een geldig pelgrimspaspoort is. Prijs: € 4,50, bestaande uit de maximumprijs van 2 euro, conform de richtlijn van het pelgrimsbureau, plus een opslag voor verzendkosten etc. Voor alle duidelijkheid: deze Spaanstalige paspoorten zien er dus ánders uit dan de paspoorten  van het Nederlandse Genootschap maar ze voldoen (ook) aan de eisen van het pelgrimsbureau in Santiago.

Webcam
Klik hier om via een webcam uw eindbestemming live te zien. In 2018 kwamen hier 3.670 landgenoten aan. Dit aantal (ongeveer 3.500) is al een aantal jaren vrij constant. Omdat het totale aantal pelgrims nog steeds stijgt is Nederland (al een paar jaar) uit de top-10 gevallen. ‘We’ staan nu 14e. Van deze 3.670 vertrokken 396 pelrgrims vanuit huis, aan onbekend deel hiervan vertrok per fiets. Het aantal pelgrims dat vanuit huis startte is ook al jaren dalend: van 578 in 2015 via 551 en 457 naar 396 in 2018. Het is gissen naar de reden; een afnemend aanal landgenoten ouder dan 60 kan de reden niet zijn. De leeftijdsklasse 50-70 is vermoedelijk dominant in de populatie Nederlandse caminogangers. In het totale aantal pelgrims is het aantal pelgrims ouder dan 60 jaar 18%, 27% is jonger dan 30 jaar, cijfers 2018.

Totaal aantal pelgrims 2018
Traditioneel is de maand augustus de jaarlijkse topmaand. Het is in deze maand voor velen ongezellig druk, vooral tijdens de laatste 100 kilometer. Het maandrecord augustus werd gevestigd in het Heilig Jaar 2010. In dat jaar meldden zich in augustus 61.542 pelgrims aan de balie van het pelgrimsbureau. In de jaren daarna werd dit maandrecord niet gebroken; Heilige Jaren zijn altijd topjaren.
In 2016 bedroeg de topdrukte in augustus 53.704 pelgrims, in 2017 klom dit getal naar 57.679 pelgrims en in 2018 lag de augustuspiek op 60.415. De kans is dus groot dat 2019 een nieuw augustusrecord zal vestigen.
Deze stijging is ook terug te zien in het totaal aantal pelgrims. Een paar jaar was 2010 -een Heilig Jaar- een recordjaar (272.417 pelgrims) maar 2017 en zeker 2018 overtroffen dit record ruim. Het staat nu (2018) op 327.378. Onwaarschijnlijk veel. Dat belooft wat voor het eerstkomend Heilig Jaar 2021. Des te opmerkelijk dat het aantal Nederlandse pelgrims gestaag daalt.
Ook het percentage fietsers daalt nog steeds. Was het enkele jaren geleden zo’n 10%, in 2017 lag het op 7% en in 2018 op 6,35%. Waarschijnlijke oorzaak van én de toename van het aantal pelgrims én de relatieve afname van het aantal fietsers is het toenemende aantal wandelaars dat alleen het laatste deel van de camino loopt. Grofweg de laatste 100 km met als startplaats Sarria. In deze plaats startten in 2018 88.500 pelgrims, bijna 50% van alle pelgrims die de Camino Francés volgden. Maar ook de all-inclusive reizen die (wereldwijd) worden aangeboden spelen een rol. Zulke reizen bieden de deelnemers her en der een korte wandeling over het pad van de Camino. Met pelgrimeren heeft ’t niet zoveel te maken. Sommige ‘echte’ pelgrims ergeren zich groen en geel aan deze caminotoeristen. Ik kan me er iets bij voorstellen.

Wierookvat
Eén van de spektakels in Santiago is de ceremonie met het gigantische wierookvat in de kathedraal. Jarenlang zwaaide het tenminste één keer per week door de kerk. In de mis op vrijdagavond. Op andere dagen/tijden ook wel, maar alleen als er voor betaald was. De financiering van de ‘voorstelling’ op vrijdagavond was in gevaar maar voor 2017 werd een oplossing gevonden. In 2019 is er een ander probleem: het wierookvat moet ‘aan de grond blijven’, omdat steigers in de kerk in de weg staan.  Ook de pelgrimsmis moet wijken voor de restauratie. Hoe lang dit het geval zal zijn is lastig aan te geven. Houdt er dus rekening mee dat u in 2019 geen wierookvat ziet zwaaien en dat u voor de pelgrimsmis moet uitwijken naar de Franciscuskerk. Pas in 2021 zal de situatie weer normaal zijn, alhoewel, 2021 is een Heilig Jaar. Allesbehalve normaal.

Huiskamer voor pelgrims
De Huiskamer van de Lage Landen (het Holland House van het Genootschap van Sint Jacob) is gevestigd in het pelgrimsbureau, het Centro de Acogida a Peregrinos aan de rúa das Carretas 33. De Huiskamer heeft een ruimte op de 1e etage van het pelgrimsbureau. In 2017 bezochten een 2.180 pelgrims deze ruimte. Ik verwacht dat u er vanaf begin april tot eind oktober 2019 weer terecht voor een tas koffie of om er een bakkie te doen.

Pelgrimsbureau google earth

Het pelgrimsbureau ligt wat uit het directe centrum, niet in het mooiste deel van de stad. Het was vroeger een ‘asilo de carretas’, een stalling voor koetsen, die voor 1,5 mio euro is verbouwd. Het straatje ernaar toe (de rúa das Carretas) nodigt niet echt uit voor een wandeling. De ingang van het pelgrimsbureau ligt links om de hoek aan de calle de Domingo García Sabell.
Vanaf het plein vóór de kathedraal (Praza do Obradoiro) is het wat lastig naar het pelgrimsbureau te fietsen. De rúa das Carretas heeft éénrichtingverkeer. Wilt u de verkeersregels respecteren, fiets dan door de rúa de San Francisco en de costa de San Francisco naar de rúa das Carretas op de hoek van de calle de Domingo García Sabell.

nieuw pelgrimsbureau collage

Het pelgrimsbureau, een collage.

De site van het Genootschap
Het Nederlands Genootschap van Sint Jacob heeft een eigen site. Sinds kort is daarop een aparte pagina met downloads te vinden. Deze bestanden zijn voor het overgrote deel tracks van allerlei pelgrimsroutes in Europa, in KML/KMZ of GPX-formaat.
Opmerking: De site die u nu bekijkt bevat ook links naar downloads, maar dat zijn vrijwel altijd pdf-bestanden met tekst- en beeldcontent. Bijvoorbeeld overzichten van albergues of campings waar u kunt overnachten. Deze downloads staan ín de tekst; er is geen aparte downloadpagina.

Andere interessante sites
De site sintchristophorus.nl is een Nederlandstalig platform voor ervaringen, kennis, tips en adviezen voor fietsvakanties.
De site http://www.fietseninspanje.nl/  richt zich op degenen die alle uithoeken van Spanje fietsend willen verkennen. Ook op de site dewijdewereld.net staat interessante informatie voor fietsers. En dan is er uiteraard de site het Genootschap van Sint Jacob. Op deze site staan onder FAQ enkele vragen beantwoord over onderwerpen van belang voor fietsers.

De Spaans- en Engelstalige site www.bicigrino.com heeft zich ontwikkeld tot een zeer informatieve site volledig gericht op fietsers, beter gezegd: mountainbikers. Want de Spaanse fietsers nemen vrijwel allemaal een mountainbike als ze naar Santiago de Compostela fietsen.
Bicigrino is de samentrekking van de woorden ‘bicicleta’ en ‘peregrino’, Spaans voor ‘fiets’ en ‘pelgrim’. U vindt er een veelheid aan informatie over de Camino Francés maar ook over andere camino’s. Dat varieert van overzichten met aanbevolen albergues en hotels tot informatie over het huren van fietsen en gps-tracks. De pdf-gids ‘Camino Francés en bicicleta‘ staat vol relevante informatie. Omdat Spaanse fietsers vooral mountainbikers zijn is de route die bicigrino.com volgt niet de Sweerman-boekje-3 route, maar een route die waar enigszins mogelijk de wandelroute volgt. Voor Nederlandse fietsers met volle bepakking een behoorlijke uitdaging.

Logroño, slaapzaal in albergue

Slaapzaal in albergue

Daarnaast bestaat de actieve site van Ivar Revke: http://www.caminodesantiago.me. Deze site heeft een eigen forum en bevat veel informatie over de Camino Francés. Onder andere een actueel overzicht van een serie ‘favorite albergues’. In een albergue (soms ook refugio genoemd) kunnen pelgrims met een geldig pelgrimspaspoort een slaapplek voor één nacht vinden.
Klik op Albergues Camino Frances – Caminodesantiago.me mrt 2015 voor een vrij actueel overzicht. Op de Spaanstalige site caminodesantiago.consumer staat een (mogelijk wat actueler) overzicht van albergues en bezienswaardigheden.

Ook verderop in deze tekst staan nog enkele links naar pdf-files met albergues langs de Camino Francés.

En dan is er natuurlijk de site van het Nederlands Genootschap van St. Jacob: www.santiago.nl

GenootschapIedereen kan lid worden van dit genootschap. De maandelijkse on-line nieuwsbrief Ultreia (zie bijv. Ultreia 39) is openbaar. Voor leden is er natuurlijk nog veel meer beschikbaar. Zoals: leden krijgen (eenmalig) een pelgrimspaspoort en elk kwartaal verschijnt het tijdschrift ‘De Jacobsstaf. De regionale afdelingen van het genootschap organiseren regelmatig activiteiten. Het lidmaatschap geldt voor één jaar en wordt (behoudens tijdige opzegging) jaarlijks verlengd.

Fietsers worden wat verwaarloosd door het Genootschap

Fietsers lijken wat verwaarloosd door het Genootschap

Naar eigen zeggen –Ultreia 32– wordt het genootschap verweten te weinig aandacht te besteden aan fietsers. Dat verwijt komt niet uit de lucht vallen. Mijn site wil de ruimte invullen die het genootschap op dit punt open laat. Maar ik ben me ervan bewust dat ‘el camino’ primair een wandelevenement is. En veel wandelaars ook een spirituele ervaring biedt. In tegenstelling tot fietsers ondergaan veel wandelaars el camino aanzienlijk intenser. Wat er mede toe leidt dat u onderweg een soort van scheidslijn tussen wandelaars en fietsers kunt ervaren.

Fietsblogs in 2019
In 2019 hoop ik wel weer fietsblogs te kunnen vinden. Het dalend aantal fietsers helpt daar jammer genoeg niet bij.

Fietsblogs in 2018
In 2018 heb ik geen blogs van fietsende pelgrims kunnen vinden. Gelukkig mailden lezers van deze site me links: https://www.pindat.com/reisblog/jaak.de.fietser, de blog van Vlaamse Wim en de blog van Peter.
Door op Verslag Arie Vreeburg 2018 te klikken kunt u het verslag lezen van de reis die Arie en zijn partner Anja in 2018 maakten. Zijn tekst is eerder een sfeerimpressie dan een dagdagelijks verslag. Mooi om te lezen hoe een pelgrim zijn reis kan beleven.

Fietsblogs in 2017
Hieronder staan links naar blogs van pelgrims die per fiets naar Santiago gingen.
Theo Damen gaat voor de 2e keer fietsen.
Erik Ruissen vertrekt rond eind mei.
Reine Vandenweghe gaat eind mei de Via de la Plata fietsen.
– Ook Henri neemt deze route, die start in Sevilla.
– En Kim kiest voor een route langs de Portugese kust.

León, de mooiste stad aan de Camino

León, de mooiste stad aan de Camino

Uit deze blogs blijkt dat pelgrims onderling verschillen, maar ook dat voor velen het primaire doel is dagelijks een flink aantal kilometers te fietsen. Waarbij letterlijk en figuurlijk voorbij gegaan wordt aan het vele moois dat onderweg te beleven is. Zo staat ergens in een blog te lezen dat León wordt gemeden omdat het zo’n drukke stad is. Heel bijzonder en erg jammer, want León is de mooiste stad aan de camino. Dat vind ik. Er zijn ook reisverslagen te vinden die zo ongeveer het tegenovergestelde beweren. Het kan inderdaad gebeuren dat een grote stad als León overloopt door de drukte waardoor een verblijf niet zo prettig kan zijn.
De blogger wordt ook regelmatig door zijn volgers aangemoedigd om vooral ‘door te gaan’. “Zettumop”, schreef iemand om een pelgrim -die naar zijn idee niet erg opschoot- aan te moedigen er een tandje bij te zetten. En een ander gaf de aansporing “op naar het einddoel”. Duidelijke voorbeelden van stuurlui aan de wal die geen flauw idee hebben van waar deze fietstocht werkelijk om draait. Het gaat niet om het einddoel en het gaat al helemaal niet om zo snel mogelijk van A naar B te fietsen.
De op één na grootste fout van de pelgrim is teveel bagage meenemen. Maar met stip op 1 staat de fout te gehaast zijn. Uiteraard, indien er beperkingen zijn in tijd en/of budget, dan is gehaast fietsen wellicht onvermijdelijk. Maar als deze bezwaren niet gelden, dan is haast de meest slechte raadgever.

Een blog (2014) in een heel eigen stijl staat op https://katwijkxalo.wordpress.com/. De schrijver heeft weliswaar Santiago niet als eindbestemming, maar volgt wel de westelijke pelgrimsroute door Frankrijk. En ontmoet dus regelmatig fietsers die daar wel naar toe gaan.

Annemarie Verhallen en haar Peter

Col du Somport: Annemarie Verhallen en haar Peter

Ook Annemarie Verhallen heeft een verslag geschreven van haar fietstocht samen met Peter. Op luchtige wijze beschrijft ze wat een pelgrim onderweg meemaakt. Ook geeft ze haar conclusie waarom de fietstocht naar Santiago zo populair is. Ze schrijft dat de hedendaagse mens elke dag tal van beslissingen moet nemen, soms met heel vervelende gevolgen. Ze vervolgt met: “De moderne mens wordt er gestoord van. Nee, dan een pelgrimage. Wekenlang hoef je niets te beslissen van enige consequentie. Het doel is duidelijk en ver weg, zodat je ruim de tijd hebt om tot rust te komen. En ook mooi: iedereen vindt het leuk en knap wat je doet, zowel ter plekke als in Nederland. Al besef je zelf donders goed dat een bedevaart een egoïstische bezigheid is, het stimuleert toch.”
Prachtig verwoord wat de camino fietsen u geeft: ultieme vrijheid, een zee van tijd om van alles te overpeinzen, tot rust komen en genieten van alles om u heen.

Geschiedenis van de Camino
Op Spaans grondgebied kunt u veel historie ontdekken. In de vorm van oude gebouwen, oude wegen en oude kunstschatten. De Camino is nauw verbonden met de herovering van wat nu Spanje heet op de Moren. Deze herovering -reconquista- werd in 722 geïnitieerd door Visigotische christenen in Asturië, overgenomen door de heersers van Castilië (en León), in 1492 afgerond door de Katholieke Koningen en volgens diverse legendes altijd met hulp van Santiago Matamoros. Nu nog steeds de patroonheilige van Spanje. De dorpen en steden langs de Camino zijn (bijna alle) ofwel herbouwd na herovering op de Moren, ofwel gesticht nadat de Moren waren verdreven. Het Spaanse woord voor versterkte nederzetting is ‘burgo’. Burgos was oorspronkelijk zulke nederzetting aan de grens tussen christelijk en islamitisch gebied.
Om het heroverde gebied opnieuw te bevolken (veel Moren die de herovering hadden overleefd waren naar het zuiden vertrokken) werden ambachtslieden, kooplui en monniken aangetrokken, veelal uit het huidige Frankrijk. De aanduiding Francés (in Camino Francés) verwijst hiernaar. Lees meer hierover op het tabblad ‘Achtergronden’ of download camino-geschiedenis-en-achtergronden.

In de verte ligt Castorjeriz

In de verte ligt Castrojeriz

Foto in de header

De foto in de header (en hiernaast) is gemaakt net voordat de fietsroute het dorpje Castrojeriz bereikt. Van rechts komt de wandelroute uit op de asfaltweg. Een illustratie dat de fiets- en wandelroute regelmatig van elkaar afwijken. Recht vooruit is de iglesia de Santa María del Manzano zichtbaar. In katholiek Nederlands: de kerk van Onze Lieve Vrouw van de Appelboom. Links, hoog op de enige heuvel in de verre omtrek ligt strategisch de ruïne van het Castillo de Castrojeriz, restant uit een ver verleden, in 2012/2013 gerestaureerd.  Julius Caesar noemde de nederzetting Castrum Sigerice, maar ’t dorpje bestond al ten tijde van de Kelten.

Ruïnes van San Antón

Ruïnes van San Antón

Het werd verwoest door de moren (muselmanes), in 882 heroverd door kapitein Nuño Núñez en opnieuw opgebouwd onder de naam Castrojeriz. In 1131 werd het dorpje door Alfonso VII definitief ingelijfd bij het koninkrijk Castilië. Enkele jaren daarna (1146) stichtte hij het klooster annex ziekenhuis San Antón, een klein stukje vóór Castrojeriz. De restanten van het bouwwerk dat er nu staat dateren uit de 15e eeuw. Nu is het een pelgrimsherberg en een van de markantste gebouwen langs de Camino. Een illustratie van de rijke geschiedenis van de nederzettingen langs de Camino.

Aantekening bij de teksten op de tabbladen
Sites waarnaar wordt verwezen zijn niet altijd Nederlandstalig; de camino is een Spaans erfgoed. Een mooie reden om uzelf wat Spaans te leren (lezen). Altijd handig op ‘el camino’.

Het kan gebeuren dat een link niet werkt; de site is veranderd of bestaat niet meer. Ik tracht dit euvel tot een minimum te beperken.

Voor wie onderstaande tekst teveel van het goede is kan hier korte antwoorden lezen op de tien meest relevante vragen.
Op https://perfietsnaarsantiago.wordpress.com/ staat de integrale informatie in het format ‘vraag en antwoord’. Mogelijk toegankelijker voor wie de ordening naar onderwerp op voorliggende site minder handig vindt.

Tijdens het lezen van de antwoorden kan het lijken alsof ‘fietsen naar Santiago’ een mannending is. Dat is niet zo en dat moet zo ook niet overkomen. De fietstocht is ook voor vrouwen met een goede conditie prima te doen. Alhoewel zeer weinig, er zijn zelfs gezinnen die de tocht maken. Maar dat betreft vrijwel altijd gezinnen met kinderen die al een behoorlijke ervaring hebben met lange afstanden fietsen. Onderstaande tekst besteedt er geen specifieke aandacht aan.

Verantwoording

Bovenstaande tekst is authentiek. Grotendeels gebaseerd op mijn eigen ervaringen. En daarmee dus ook subjectief. Maar uit de verschillende reisverslagen die ik op diverse sites heb gelezen leid ik af dat mijn ervaringen niet uniek zijn. Wel zijn vrijwel alle foto’s/plaatjes uniek. Slechts enkele komen van een andere site. Soms met toestemming, zoals het plaatje met alle bergen op de Camino Francés, dat van een Italiaanse site komt. Slechts een paar foto’s zijn ‘gejat’, bijv. de wielrenner die voor de prestatie gaat. Geen idee wie dat is.

Stef en Henk hebben de Col du Somport bedwongen.

Stef en Henk hebben de Col du Somport bedwongen.

Mochten er auteursrechtelijke problemen zijn, mail me op sanxacobeo@hotmail.nl. Enkele foto’s zijn (soms wat aangepast) overgenomen van blogs die pelgrims bijhouden. Eén van deze blogs wil ik speciaal vermelden: de blog van Henk Noordkamp uit Losser die met zijn compagnon Stef Hollander in 2015 naar Santiago fietste.

Blogs van pelgrims en fietsers naar Santiago gebruik ik ook om mijn teksten te valideren. Kloppen de genoemde kosten van de reis, zijn er nieuwe of mij onbekende bezienswaardigheden, etc. De grafieken heb ik zelf gemaakt op basis van gegevens (die me betrouwbaar leken) die ik op internet vond. De kans dat ikzelf nog eens naar Santiago fiets om het allemaal nog ‘ns van dichtbij mee te maken is vrij gering.

De fietstocht naar Santiago zal iedereen op een eigen wijze ervaren. Uw ervaring zal anders zijn dan de mijne bijvoorbeeld omdat u onderweg ander weer treft. Maar uit reacties op mijn teksten leid ik af dat het ‘overall beeld’ niet zoveel zal verschillen.
Ik heb met tot doel gesteld alle aspecten van de fietstocht naar Santiago neutraal maar vooral compleet te beschrijven. De ambitie compleet te zijn heeft tot gevolg dat er veel informatie op deze site staat. Mogelijk teveel. Maar ik hoop dat het me zal lukken uw interesse vast te houden en dat u veel interessante informatie zult vinden.

Tenslotte meld ik nog dat ikzelf niet al mijn ‘adviezen’ keurig heb opgevolgd. Met als meest risicovolle uitzondering een snelle (top 64 km/uur) en dus gevaarlijke afdaling naar Molinaseca. Maak dus uit wat ik u aanreik uw eigen keuze. U gaat fietsen, niet ik.

Mocht u op deze site advertenties zien, dan is dat het gevolg van het beleid van WordPress. Dit Amerikaanse bedrijf houdt zich het recht voor om op blogs gemaakt met de gratis (en dus uitgeklede) variant van hun tool ‘wordpress’, advertenties te plaatsen. Waarvan akte.

Tien geboden

Houd bij het maken van uw keuzes onderstaande tien geboden in gedachte:
1. Vertrek in goede conditie. Een open deur, maar wel een belangrijke.
2. Let de gehele reis op uw gezondheid. Niet alleen op tijd zonnebrand en uierzalf smeren, maar neem ook geen risico’s in afdalingen. Een valpartij kan het einde van de reis betekenen.
3. Luister naar uw lichaam en forceer niets. Ook voor de hand liggend, maar het ook doen is niet altijd gemakkelijk.
4. Zorg altijd eten en drinken voor het grijpen te hebben. Nog steeds vertrekken er fietsers ’s ochtends op nuchtere maag omdat ze niet voor eten hebben gezorgd. Onverantwoord. Beter oud brood dan geen brood.
5. Eet en drink onderweg regelmatig in kleine hoeveelheden. Klimmen kost veel energie en ook verliest U veel vocht. Dus op tijd aanvullen.
6. Ben kritisch op mee te nemen bagage. Niet alle risico’s willen afdekken. Mocht het kouder zijn dan verwacht; een extra kledingstuk is ‘overal’ te koop. Besef dat fietsen naar Santiago iets anders is de met de caravan naar Frankrijk of Spanje gaan. Kamperen en koken kan ook heel goed zonder grondzeil en windscherm. Eén pannetje met deksel is genoeg. Kies voor compact gereedschap; ijzer is zwaar. En neem geen pakken rijst, boter, suiker en koffie mee.
7. Uw fiets moet in topconditie zijn. Ook dit lijkt triviaal, maar er zijn fietsers die al na 200 km versleten remblokjes hebben. Een fietser schreef: “Tien kilometer voor Bastogne had je een heus fietspad dat me zo het centrum van Bastogne binnen leidde. Mijn remschoentjes waren tot de draad toe versleten en dus zoeken naar een fietsenwinkel. Na veel vragen heb ik het gevonden.”
8. Neem de tijd en geniet vanaf het begin. Voor sommige fietsers lijkt het doel zo snel mogelijk in Santiago aankomen. Laat de weg het doel zijn en stap regelmatig af voor een sightseeing. Besteed ook een of meer hele of halve ‘rustdagen’ aan een verblijf in stadjes en steden waar U doorkomt.
9. Ben goed voorbereid en laat U niet van de wijs brengen. Natuurlijk, alles vastspijkeren is overdreven. Maar onvoorbereid gaan is het andere uiterste. Trek uw eigen plan en ga daar flexibel mee om.
10. Vertrouw altijd op de goede afloop. Er kan zich de situatie voordoen dat u het niet meer ziet zitten. Maar iedere pelgrim kan u vertellen dat het (bijna) altijd toch weer goedkomt. ’t Kan even duren, maar Santiago laat u niet in de steek.

Rest mij u een onvergetelijke reis toe te wensen. ¡Buen Camino!
Indien u een uitgebreid reisverslag wilt lezen, klik hier (de westelijke route) of hier (de oostelijke route). Een fotoverslag van de Camino Francés vindt u hier.
Laatste update van deze site: februari 2019.
Ultreya y suseya.

Metershoge pelgrim op de Alto do San Roque.

Metershoge pelgrim op de Alto de San Roque.

Deze site bestaat sinds 2015. De site  https://pelgrimerenperfiets.wordpress.com/ (waarvan deze site een soort kopie is) bestaat sinds de jaarwisseling 2010/2011. Hieronder (afgerond) de gegevens over het gebruik van deze sites over de afgelopen jaren.

Jaar:                                    Views       Bezoekers
2011/2012                           40.000      13.500
2013                                     46.500      16.000
2014                                     43.500      16.000
2015                                     49.000      19.000
2016                                     42.500      19.000
2017                                     43.500      20.400
2018                                     36.000      18.500

Reacties kunt u sturen naar: SanXacobeo@hotmail.nl

Buen Camino.

Mat Knaapen.

naar boven

Advertenties

2 thoughts on “Intro

  1. Mooie en informatieve site. Mijn man Sjaak fietste dit voorjaar (2018) vanuit onze woonplaats Utrecht naar Santiago en hield een blog bij: pelgrim-sjaak.reislogger.nl

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.