Statistieken

Voor degenen die geïnteresseerd zijn in cijfers heb ik wat statistisch materiaal verzameld en in enkele grafieken samengebracht. De bronnen van dit cijfermateriaal zijn de ‘estadisticas’ (statistieken) van het Pelgrimsbureau (Oficina del Peregrino) in Santiago de Compostela en de gegevens van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob. De extrapolatie van het aantal pelgrims naar de komende jaren is de uitkomst van wat in het jargon van consultancybedrijven ‘eigen analyse’ wordt genoemd. Dat betekent dat de getallen zelf verzonnen zijn. Zo ook in dit geval. Mijn voorspellingen zijn puur het resultaat van koffiedik kijken.

Ontwikkeling aantallen pelgrims

aantallen-pelgrims-totaal-tot-2021-versie-2017Sommige publicaties spreken over een al meer dan 1.000 jaar bestaande pelgrimstocht. Dat roept het beeld op dat al vele eeuwen grote aantallen pelgrims naar Santiago gaan. Dat is niet zo. De pelgrimstocht bestaat inderdaad al meer dan 1.000 jaar, maar de belangstelling ervoor is van vrij recente datum, na eeuwenlang in ruste te zijn geweest. Na vele tientallen (mogelijk honderden) jaren waarin er nauwelijks een pelgrim naar Santiago de Compostela liep (bijv. in het hele jaar 1978 werden slechts dertien pelgrims geteld), trad in 1993 een trendbreuk op. In samenwerking met de regering van Galicië kreeg het bisdom de bedevaart weer op gang. In 1998 kwamen er ruim 30.000 pelgrims aan. In 2015 werden ruim 260.000 pelgrims geregistreerd. In het ingelaste Heilig Jaar 2016 hebben zich wat minder pelgrims gemeld dan verwacht: 277.915. Mijn prognose voor het Heilig Jaar 2021 is daarom wat gematigd: geen 400.000 maar 325.000 pelgrims. Best veel voor een stad met zo’n 100.000 inwoners.

De verhouding lopen/fietsen was een aantal jaren 85/15, veranderde de afgelopen tijd richting 90/10 en lag in 2016 op 92/8. Fietsers worden een steeds kleinere minderheid. Waarschijnlijke oorzaak: de relatief snelle toename van het aantal wandelende pelgrims, met name de caminotoeristen die het laatste kleine stukje (100 km) lopen.
De snelle stijging van het aantal pelgrims kan uiteraard niet zonder gevolgen blijven. Ondanks de uitbreiding van het aantal (private) albergues in Spanje zal de toenemende drukte het vinden van een bed in een albergue lastiger maken.
Aan de stijging van het aantal pelgrims liggen -vermoed ik- onderstaande oorzaken ten grondslag:
1. De camino lopen levert inspiratie voor een nieuwe levensfase. Het aantal mensen dat hieraan behoefte heeft neemt toe, bijv. na een echtscheiding, burn-out, mislukte studie, overwonnen ziekte, etc.
2. De camino (gedeeltelijk) lopen of fietsen is vooral voor Spanjaarden een goedkope manier van vakantie houden. De faciliteiten zijn prima en de prijs is laag.
3. Reisorganisaties wakkeren het caminotoerisme aan. Zij beloven hun klanten de unieke ervaring van eeuwenoud ritueel gecombineerd met een luxe ondersteuning. Onder andere Amerikanen lijken hiervoor gevoelig en lopen de laatste 100 kilometer met minimale bagage.
4. Europa vergrijst. Voor vitale pensionado’s is de camino een interessante uitdaging. Niet al te moeilijk, prima faciliteiten en de camino lopen/fietsen levert een unieke beleving op.
5. En er zijn gelovigen die de tocht zien als een bedevaart naar een Heilig Oord.

Deze compleet verschillende motieven, gecombineerd met de internationale diversiteit maakt het gesprek met pelgrims die u onderweg ontmoet zo interessant.

aantallen-pelgrims-tabel-1970-2029*) Vanaf 1993 ging de regering van Galicië de Camino actief ondersteunen en promoten.

Het wordt dus steeds drukker op de Camino. Dat brengt sommigen ertoe te beweren dat de Camino aan zijn eigen succes ten onder zal gaan. En inderdaad, er zijn zorgelijke ontwikkelingen. Zoals de sterk toenemende commercialisering en de ‘hordes’ caminotoeristen die door tal van reisorganisaties tussen de pelgrims worden gedropt.

Lopende pelgrims kunnen het de fietser lastig maken.

Drukte op de Camino.

De toenemende drukte merkt u pas echt op het laatste deel van de Camino. Ruim veertig procent van de pelgrims vertrekt in of ná León. Vanaf Sarria kan de drukte enorm zijn omdat starten in deze plaats, 114 km van Santiago, voor wandelaars nog net recht geeft op een Compostolaat. In 2014 startte een kwart van alle pelgrims in dit stadje. Na Sarria is het dus druk op de Camino, vooral in augustus. Overigens, omdat de fietsroute regelmatig afwijkt van de wandelroute is de ‘hinder’ van de massa’s lopende pelgrims niet overal aanwezig.
Mocht de indruk ontstaan dat er maar één Camino is, dan wil ik die bij deze wegnemen. Er zijn verschillende Camino’s. De belangrijkste officiële pelgrimsroutes en hun belangstelling gemeten in aantallen pelgrims is:

– Camino Francés: 172.000
– Camino Portugués: 43.000
– Camino del Norte: 16.000
– Via de la Plata: 9.000
– Camino Primitivo: 11.500
– Camino Inglés: 9.000
– Overige Camino’s: 1.500

De cijfers zijn uit 2015. Het constante patroon over de jaren heen is dat de Camino Francés veruit de populairste route is. De belangstelling voor de kleinere routes kan van jaar tot jaar verschillen.

Ontwikkeling aantallen Nederlandse pelgrims

aantallen-nederlandse-pelgrims-tot-2021-versie-2017Het aantal Nederlandse pelgrims is in enkele jaren geleden explosief gestegen. Van 2.500 in 2011 naar zo’n 3.500 in 2015. De afgelopen jaren stagneert de groei enigszins; Het zou kunnen dat de top is bereikt.
Uit de grafiek blijkt dat Heilige Jaren geen invloed hebben op het aantal Nederlandse pelgrims; nergens zijn pieken te zien.
In deze cijfers zijn de fietsers en wandelaars die zich in Santiago niet hebben laten inschrijven niet meegeteld. Hoeveel er dat zijn is moeilijk te zeggen. Het aantal Nederlandse fietsers dat zonder credential op stap gaat en zich (dus) niet laat inschrijven op het pelgrimsbureau in Santiago zou wel eens -relatief gesproken- aanzienlijk kunnen zijn. Het idee ‘pelgrim’ te zijn en de associatie met het katholieke geloof kan sommigen ervan weerhouden een credential te kopen. Het scheelt een paar euro maar u kunt geen gebruik maken van de diensten van (de meeste) albergues. Uiteraard geen probleem voor hen die dat toch al niet van plan waren.

Statistieken Nederlandse pelgrims 2013

Statistieken Nederlandse pelgrims 2013

Van de 3.501 Nederlandse pelgrims die in 2015 (het cijfer over 2016 is nog niet gepubliceerd; maar het zal niet veel afwijken) aankwamen vertrokken er 578 uit Nederland. Dus slechts 16% van de Nederlandse pelgrims vertrekt vanuit huis; een deel van hen pakt de fiets. Naar schatting 2/3 van de fietsers neemt de westelijke route door Frankrijk. Een derde volgt de oostelijke route. Dat verklaart waarom u op de oostelijke route weinig of geen Nederlandse pelgrims ontmoet. Na Puente la Reina wordt de kans op ontmoetingen met Nederlandse pelgrims aanzienlijk groter.
Voor België (cijfers 2015) geldt: 2103 pelgrims waarvan 294 (14%) vanuit huis is gestart.
Als u via St.Jean-Pied-de-Port fietst dan zult u merken dat dit dorpje een populaire startplaats is. In 2015 vertrokken hier ongeveer 31.000 pelgrims. Binnen de stadsmuren komt u tientallen pelgrims tegen. Bovendien trekt het dorpje veel toeristen. Voor sommigen is dit een reden om St.Jean-Pied-de-Port te mijden. Het pelgrimsbureau ligt hoog in de ‘binnenstad’ aan de hoofdstraat, net voor een oude stadspoort.

De drukte per maand

aantal pelgrims in 2015 per maand

Ook in 2015 was augustus de drukste maand.

In 2016 werden bij het pelgrimsbureau 277.915 pelgrims geregistreerd (alle routes bijeen), waarvan er 23.357 per fiets arriveerden. Hiernaast een grafiek van de verdeling over het jaar. De verdeling over de maanden van het jaar en de verhouding Spaanse/buitenlandse pelgrims was in 2016 nagenoeg gelijk aan 2015. Zo was augustus was ook in 2016 met zo’n 55.000 pelgrims weer veruit de drukste maand.
Voor een goede interpretatie van deze grafiek is het belangrijk te weten dat: (1) de helft van alle pelgrims Spaanse wandelaars en (enkele) mountainbikers zijn, (2) ongeveer twee-derde van het totale aantal pelgrims de Camino Francés neemt en (3) ruim 40% van de lopende pelgrims in of na León vertrekt. Voor meer statistische gegevens over 2016, gepubliceerd door het pelgrimsbureau in Santiago, klik hier.

De Spaanse Meseta met windmolens.

De Spaanse Meseta met windmolens.

De grote drukte is in augustus op deze laatste kilometers goed merkbaar. Vooral vóór twaalf uur. Vanaf Sarria (40% van alle pelgrims die de Camino Francés lopen start hier) wandelen grote colonnes voetgangers richting Santiago. De albergues draaien overuren. Op het traject vóór León is het aantal pelgrims weliswaar minder, maar er zijn ook minder en minder grote albergues. Het vinden van een bed in een albergue kan (mede vanwege het acceptatiebeleid) voor fietsers ook daar lastig zijn. En de hygiëne in albergue is in augustus ook ietsje minder dan u zou wensen. Mijd dus augustus, niet alleen vanwege de hitte op de Meseta.

 

Nationaliteiten

Hieronder enkele gegevens over de herkomst van pelgrims in 2015:

1. Spanjaarden: 47%
2. Italianen: 8,5%
3. Duitsers: 7%
4. Noord Amerikanen: 5%
5. Portugezen: 5%
6. Fransen: 4%
…..
14. Nederlanders: 1,3%
15. Belgen: 0,8%
Overige landen: 10%

Ook deze verdeling naar nationaliteit is over de jaren heen vrij constant. Ongeveer de helft van alle pelgrims komt uit Spanje. Fransen, Duitsers en Italianen staan altijd bovenin de top 10. De Amerikanen zijn goed vertegenwoordigd maar ze lopen (soms fietsen) meestal enkel het allerlaatste stukje van de route. De meeste Portugezen nemen de Camino Portugués. Nederland lijkt definitief uit de top 10 verdwenen. Net in of net buiten de top 10 vallen Canada, Brazilië, Australië, Engeland, Ierland, Polen en Zuid Korea. Vijftien landen leveren negentig procent van alle pelgrims. De groep ‘overige landen’ is een verzameling pelgrims uit 165 van de ongeveer 200 landen ter wereld. Vrijwel de hele wereld -enkele landen uitgezonderd, bijv. Noord Korea- is vertegenwoordigd. Maar landen als Saudi-Arabie, Brunei en Soedan wel.
Opvallend is het grote aantal Zuid-Koreanen op de Camino Francés. In 2014 stond het land met meer dan 4.000 pelgrims in de statistieken bóven Nederland. Een engelstalig artikel noemt deze oorzaken:

  • het boek ‘de Alchemist’ van Coelho, ook populair in Zuid-Korea. En het boek ‘the way to Santiago’ van de Koreaanse schrijfster Kim Hyosun, waarvan meer dan 100.000 exemplaren werden verkocht.
  • er zijn in Zuid-Korea relatief veel katholieken. Paus Franciscus bezocht in 2014 de 6e Aziatische Jongerendag in Seoul.
  • het werk van de Koreaanse journalist Suh Myung-suk. Zij nam het initiatief voor een Koreaanse versie van de Camino in eigen land, de Jeju Olle trail, nadat ze in 2006 de Camino Francés had gelopen. Blijkbaar inspireert dit wandelpad veel Koreanen om het origineel te lopen.

Leeftijd

Niet alleen 'oude' mannen fietsen naar Santiago

Niet alleen ‘oude’ mannen fietsen naar Santiago

De indruk kan ontstaan zijn dat het fietsen van de Camino een bezigheid is voor mensen, met name mannen, die al enigszins op leeftijd zijn. Het is ongetwijfeld waar dat onder Nederlandse pelgrims de leeftijdscategorie zestig-plus relatief groot is (in 2014 ongeveer 45%). Maar aangezien de Nederlandse pelgrims nog geen 2% van het totale aantal pelgrims uitmaken is de gemiddelde leeftijd van de Nederlandse pelgrim niet maatgevend. De relatief ‘massale’ Nederlandse belangstelling voor fietsen legt dus geen gewicht in de schaal. De leeftijdsverdeling over het totaal aantal pelgrims in 2015 nagenoeg gelijk aan de verdeling in de afgelopen jaren:

  • jonger dan 30: 28,5%
  • tussen 30 en 60 jaar: 55%
  • zestig jaar en ouder: 16,5 %

De verdeling man/vrouw is keurig; ongeveer 50/50.

Klik op statistieken-pelgrimsbureau-2015 voor meer statistische gegevens gepubliceerd door het Pelgrimsbureau in Santiago.

naar boven

Advertenties

One thought on “Statistieken

  1. Pingback: 7even | Geert op weg

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s